اخيار ، كه از آن جمله « آقا ميرزا حسن جوزا تخلص » بودند و در چند سال قبل ، در مسافرت « هند » در « پونه « 1 » » و « بمباى « 2 » » ملاقات شدند و در بعضى علوم غريبه و نيرنجات « 3 » با اطلاع ، به ملاقات آمده ، در اين‌حال فراش پست‌خانه پاكتى به اسم ضعف از « وزرات عظماى خارجه » بود ، آورد . به توسط جناب « صديق الملك » - دام اجلاله - فرستاده بودند . يك طغرا ملفوفه مبنى بر التفات و درويش‌نوازى كه متحتم « 4 » است بر عموم كارگزاران « 5 » واقفين دلت « روس » و « عثمانى » در ذهاب و اياب ملاحظه نمايند و اگر كارى و گرفتارى باشد ، بدون مضايقه انجام دهند . انعام فراش را محول نموده ، رفت و جوابى هم عرض شد به « وزارت كبرى » كه : [ بيت ] دعاگوى اين دولتم بنده‌وار * خدايا ، تويان سايه پاينده دار « حاجى ميرزا خليل » ، زحمت كشيده ، نزد كارپرداز « رشت » رفته ، « تذكره » و « باشبرد » « 6 » گرفته ، و امضاى كارگزار دولت « روس » و « عثمانى » هم شد ، آوردند ؛ و بيش از آنچه نبايد دريافت نمايند ، گرفتند و رفتند . [ پيربازار ] محض سفارش ، دو ساعت به روز مانده ، به « رازين بازين » كه حمل اثقال و شدّر حال نمايند حاضر ، در مبلغ يك تومان ، چهار رأس تا « پيربازار » - كه تقريبا يك فرسخ است - كرايه [ نموده ] ، وداع دوستان گفته و رفته ، وجه تسميه « پيربازار » را پرسيدم ، دو طور گفتند ، يكى آن‌كه شخص كاملى مدفون است در كنار مرداب ، به اين واسطه مىگويند « پيربازار » . يكى ديگر آن‌كه « پيرانه‌بازار » است ، و هردو وجهى دارد .

--> ( 1 ) . شهر پونه يا پونا ( Pune ) يا ( Poona ) ، شهرى در ايالت ماهاراشترا ( M h rashtra ) كه در سال 2001 م . 525 ، 755 ، 3 نفر جمعيت داشته است . ( 2 ) . شهر بمبئى يا ممبئى ( Bombay ) يا ( Mumbai ) ، مركز ايالت ماهاراشتراى هندوستان ، در كنار درياى عرب ( Arabian sea ) كه در سال 2001 م . 398 ، 914 ، 11 نفر جمعيت داشته است . ( 3 ) . معرب نيرنگ ، به معنى افسونى مانند سحر ، طلسم ، جادو ، حقه‌بازى ، شعبده‌بازى ، چشم‌بندى ، حيله‌گرى . ( 4 ) . واجب ، لازم . ( 5 ) . در اصل : كارگذاران . در متن همه‌جا به‌همين‌صورت آمده است ( 6 ) . مصحف پاسپورت ( در فرانسوى : ( Passeport ، گذرنامه ، جواز ، تذكره .